|
HASANKEYF’Lİ
BİLGİNLER
a) Alaaddin Haskefî
(1021-1088/1612-1677): Asıl adı Muhammed
b. Ali b. Muhammed b. Ali b. Abdurrahman b. Muhammed b. Cemaluddin
b. Hasan b. Zeynelabidin’dir. Alaaddin Hısnî lakabıyla tanınırdı.
Aslen Dımeşklıdır. 1021/1612 yılında Hasankeyf’te doğdu. Babası
yanında tahsile başlayan Haskefî, daha sonra Şama giderek bir çok
alimden ders aldı. Bir ara Kudüs’te de ilim tahsil etti.
Haskefî, 1663 yılında Anadolu’ya geçti.
Osmanlı veziri Fazıl Ahmet Paşa, ona çok iltifat eti ve Çakmiye
Medresesi’ne müderris tayin etti. Şam müftülüğünü arzu etmesi
üzerine buraya atandı. Hareketli bir hayat geçiren Haskefi, bir çok
yerde daha müftülük, kadılık ve müderrislik yaptı. Fazıl Ahmet
Paşanın Girit adası fethine katıldı ve fetih hutbesini okudu.
1088/1677 yılı Şevval ayının on ikisinde Şam’da vefat eti.
Alim, fakih ve muhaddis olan Haskefî,
önemli eserler yazdı. En meşhur eseri, Hanefi fıkhına dair olan
Dürrü’l- Muhtar’dır. Oğlu Şeyh Salih ve torunu Şeyh Muhammed de
büyük alimlerdendi.
b) Ebu’l-Lutf Haskefi ( ?
–854/ ? – 1455): Şafii mezhebi
alimlerindendir. İsmi Muhammed b. Ali b.Mansur b. Zeynelarap el-
Haskefî el- Makdesî’dir. Çok iyilik sahibi olduğu için Ebu’l-Lutf
künyesi ile meşhur oldu. Hasankeyf’te doğduğu için İbnu’l-Hısnî diye
tanınırdı.
Hasankeyf’te yetiştikten sonra Kudüs,
Kahire ve Halep şehirlerinde bir çok ilim tahsil etti. Fıkıh, Arap
Edebiyatı ve şiir sahasında ileri derecede bilgi sahibi oldu.
859/1455 yılında Kudüs’te vefat etti.
c) El-Hatîb El-Haskefî (460-553 /
1068-1158): Asıl adı Ebu’l-Fadl Yahya b. Selame b. Hüseyin b.
Muhammed’dir. Lakabı Muinuddin olup el-Hatîb el-Haskefî adıyla
meşhur olmuştur.
Tanza’da doğdu, Hasankeyf’te büyüdü.
Sonra Bağdat’a giderek önce edebiyat dersi aldı. Bunu iyice
öğrendikten sonra Şafii fıkhını tahsil etti. Fıkhı iyice öğrenince
memleketine dönmek üzere Bağdat’tan ayrıldı. Meyyafarıkin’e
(Silvan’a) gelince orada kalmaya karar verdi. Orada halka vaaz
vermeye başladı. Kısa bir süre sonra da Silvan müftüsü oldu. Zamanın
en büyük alimleri, şair ve edipleri arasında yerini aldı.
ç) İbn Molla (Ahmet İbn Muhammed
Haskefî 937-1008 / 1531-1599): İbn Molla adıyla meşhur olmuş
şafii alimlerindendir. Aslen Hasankeyf’li olup 937/1531 yılında
Halep’te doğdu ve oraya yerleşti. Gerek Halep’te gerekse başka
şehirlerde bir çok alimden hem din ilimlerini hem de müsbet ilimleri
tahsil etti. 1008/1599 yılında Halep yakınlarında eşkiyalar
tarafından şehit edildi. |
